Kayseri Ermeni Soyadları

Kayseri Ermeni Soyadları: Tarihsel ve Kültürel Miras Rehberi

Kayseri, Ermeni tarihinde son derece önemli bir yere sahip olan ve 20. yüzyılın başlarında 50.000'den fazla Ermeni nüfusun yaşadığı büyük bir ticaret ve kültür merkeziydi. Aziz Krikor'un (Aziz Grigor) doğup büyüdüğü ve Hıristiyanlığı kabul ettiği bu şehir, Ermeni Kilisesi'nin kuruluşunda merkezi rol oynamıştır.​

Ünlü Kayserili Ermeni Aileleri ve SoyadlarıGülbenkyan Ailesi

Kalust Sarkis Gülbenkyan, uluslararası petrol sanayinin doğmasında ve gelişmesinde önemli rol oynamış Kayserili Ermeni bir işadamı ve hayırseverdir. Ailesi Talas bölgesinin zengin malikanelerinden birine sahipti ve daha sonra dünya çapında tanınan bir petrol zengini olarak hayırsever kurumlar kurmuştur.​

Köken: Yukarı Talas, Kayseri​

Hasırcıyan Ailesi

Hasırcıyan Kardeşler, 1856 gibi erken bir tarihte Kayseri'de 300 dokuma tezgâhına sahip bir tekstil fabrikası kurmuşlardır. Kayseri'nin tekstil sanayisinin öncüleri arasında yer alan bu aile, bölgenin ekonomik kalkınmasında önemli rol oynamıştır.​

Sektör: Tekstil üretimi​

Tomayan Ailesi

Karabet Tomayan, 1914 yılında Osmanlı Mebusan Meclisi'nde Kayseri'yi temsil eden milletvekilleri arasında yer almıştır. Bu, Kayserili Ermenilerin siyasi temsilinin somut bir örneğidir.​

Görev: Kayseri Milletvekili (1914)​

Diğer Önemli Aileler ve Soyadları

1915 öncesi dönemde Kayseri'de faaliyet gösteren diğer Ermeni aileleri:​

• Papazyan Ailesi - Komite üyesi

• Alacacıyan Ailesi - (Karabet Alacacıyan)

• Cebidelikyan Ailesi - (Agob Cebidelikyan)

• Cevahiryan Ailesi - (Rupen Cevahiryan)

• Dökmeciyan Ailesi - (Parsih Dökmeciyan)

• Krupi Ailesi

• Aleksa Ailesi - Vâiz​

Kayseri Ermeni Nüfusu ve Yerleşim AlanlarıNüfus Dağılımı (19. Yüzyıl - 20. Yüzyıl Başı)

• Kayseri Merkez: 50.000+ Ermeni (1915 öncesi)​

• Derevank (Derevan) Köyü: 310 Ermeni​

• Tavlusun Köyü: 115 Ermeni​

• Germir Köyü: 365 Ermeni​

• Balages Köyü: 923 Ermeni​

Ermeni Mahalleleri

1915 öncesi Kayseri'de Ermenilerin yaşadığı mahalleler:​

• İslim Paşa

• Hasünlü

• Samur

• Neseb Hatun

• Tac-ı Kızıl

• Ekidere

• Bahçebaşı

• Bahçe

• Batman

• Büyükoduncu

• Caferbey

• Mermerli

• Merkepçi (Mürekepçi)

• Mustafa Necip

• Rum Sultan

• Rumyan

• Sasık

• Selaldı

• Sisliyan

• Sultan

• Süleyman

• Şarkiyan

• Şuturban

• Tavukçu

• Tomarza

• Varsak

İlçeler

• Talas: Yukarı Talas zengin Ermeni malikanelerinin bulunduğu bölge​

• Gesi (Efkere): Surp Garabed Manastırı'nın bulunduğu ruhani merkez​

• Develi

• İncesu

• Erkilet

Kayseri Ermenilerinin Ekonomik KatkılarıTicaret

yüzyıldan itibaren Kayserili Ermeni tüccarlar Amsterdam ve Venedik gibi Avrupa pazarlarında söz sahibi olmuşlardır. Kayseri'nin uluslararası ticaret ağına entegrasyonunda öncü rol oynamışlardır.​

Sanayi ve Üretim

• Tekstil Sanayii: Hasırcıyan Kardeşler'in fabrikası​

• Pastırmacılık ve Sucukçuluk: Kayseri'nin dünyaca ünlü pastırmasının ve sucuğunun temellerini Ermeni aileler atmıştır​

• Hayvancılığa Dayalı Besin Sanayii: Kayseri'nin bu alandaki ününün büyük ölçüde Ermenilerin çabalarıyla oluştuğu belirtilmektedir​

Belediye Yönetimi

1906 yılında Dr. Mustafa Hilmi'nin reisliği sırasında Kayseri Belediyesi teşkilatlanmasında da Ermeniler görev almışlardır.​

Dini ve Kültürel MirasAziz Krikor ve Ermeni Kilisesi'nin Kuruluşu

Kayseri, Aziz Krikor Lusavoriç'in (Aziz Gregory) doğup büyüdüğü, eğitim gördüğü ve Hıristiyanlığı kabul ettiği yerdir. Krikor, Kayseri'den Ermenistan'a gidip Ermeni Kralı Dırtad'ı ve Ermeni halkının Hıristiyanlığı kabul etmesine vesile olmuş ve 4. yüzyılda ilk Ermeni Patriği olmuştur.​

Surp Garabed Manastırı

Kayserili Ermenilerin ruhani merkezi, Efkere kasabasında (bugünkü Gesi Kasabası Bahçeli Mahallesi) bulunan Surp Garabed Manastırı'ydı. Vaftizci Yahya'nın kemiklerinin bir kısmının bulunduğu bu yere 4. yüzyılda Aziz Thaddeus tarafından bir manastır yaptırılmıştır.​

1915 Tehciri

Talat Paşa'nın Şahsi Günlüğü'ne göre, Kayseri Sancağı'ndan tehcir edilen Ermeni sayısı 47.617'dir. Osmanlı Arşiv belgelerine göre ise 27 Mayıs - 9 Haziran 1915 tarihleri arasında ve 8 Şubat 1916'ya kadar Kayseri'den toplam 45.036 Ermeni tehcir edilmiştir.​

Günümüz Kayseri'sinde Ermeni Mirası

Bugün Kayseri'de birkaç aile dışında toplu bir Ermeni cemaati bulunmamaktadır. Yılda iki kere İstanbul Ermenileri tarafından Aziz Krikor'un en eski kilisesi ziyaret edilmektedir.​

Kripto Ermeni Aileler

Bazı araştırmalara göre Kayseri'de yaklaşık 5.000 "kripto Ermeni" ailenin yaşadığı iddia edilmektedir. Bu aileler, 1915 tehciri sırasında gitmek istemeyen ve kendilerini Türk olarak gösteren Ermenilerin torunları olarak tanımlanmaktadır.​

Kültürel Eserler

1915'den önce Kayseri'de yaşayan Ermeniler sayısız eser bırakmışlardır. Bu eserlerin bir kısmı bakımsızlık ve ilgisizlikten harabeyi andırsa da, bazıları hala ayaktadır.​

Kayseri Ermeni soyadları ve tarihi, şehrin çok kültürlü geçmişinin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Bu miras, Kayseri'nin ekonomik, kültürel ve sosyal tarihinin anlaşılmasında kritik öneme sahiptir.​